สรุปความสำคัญ
"ลักขณา" (นามสมมติ) อายุ 22 ปี แม่ค้าออนไลน์ชาวภูเก็ต ถูกดำเนินคดีในข้อหา “หมิ่นประมาทกษัตริย์ฯ” หลัง พ.ต.ต.นิมิตร หงษ์เวียงจันทร์ แจ้งความกล่าวหาว่า ใช้เฟซบุ๊กโพสต์ข้อความแสดงความคิดเห็นลักษณะหมิ่นประมาท ร.10 ในเฟซบุ๊กของ “Somsak Jeamteerasakul” ซึ่งโพสต์ตั้งคำถามเกี่ยวกับข่าวลือเรื่องอาการประชวรของรัชกาลที่ 10 เมื่อวันที่ 12 ก.ค. 2564
กรณีดังกล่าวสะท้อนให้เห็นถึงปัญหาการตีความประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 112 ที่มีอัตราโทษจำคุกสูงสุดถึง 15 ปี แต่กลับถูกตีความอย่างกว้าง ซึ่งขัดต่อหลักกฎหมายอาญาที่ต้องตีความอย่างเคร่งครัด ส่งผลกระทบต่อสิทธิเสรีภาพในการแสดงความเห็นของประชาชนเป็นอย่างมาก
กรณีดังกล่าวสะท้อนให้เห็นถึงปัญหาการตีความประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 112 ที่มีอัตราโทษจำคุกสูงสุดถึง 15 ปี แต่กลับถูกตีความอย่างกว้าง ซึ่งขัดต่อหลักกฎหมายอาญาที่ต้องตีความอย่างเคร่งครัด ส่งผลกระทบต่อสิทธิเสรีภาพในการแสดงความเห็นของประชาชนเป็นอย่างมาก
ข้อมูลการละเมิด
ครั้งที่ : 1
วันที่ : 26-10-2021
-
ผู้ถูกละเมิด
- "ลักขณา" (นามสมมติ)
-
ประเด็นการละเมิดสิทธิ
- เสรีภาพการแสดงออก
- สิทธิในกระบวนการยุติธรรม
-
รูปแบบการละเมิดสิทธิ
- การเรียกรายงานตัว / ปรับทัศนคติ
-
ผู้ละเมิด
- ตำรวจ
พฤติการณ์การละเมิด
26 ต.ค. 2564 ที่กองบังคับการปราบปรามการกระทำความผิดเกี่ยวกับอาชญากรรมทางเทคโนโลยี (บก.ปอท.) ลักขณา (นามสมมติ) อายุ 22 ปี แม่ค้าออนไลน์ซึ่งอาศัยอยู่ที่จังหวัดภูเก็ต เดินทางเข้ารับทราบข้อหาตามหมายเรียกในข้อหา “หมิ่นประมาทกษัตริย์ฯ” ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 112 และข้อหาตาม พ.ร.บ.คอมพิวเตอร์ฯ มาตรา 14 (3)
ร.ต.อ.พงศ์ปิติ ตรีนิคม รองสารวัตร (สอบสวน) กก.3 บก.ปอท. แจ้งพฤติการณ์คดีกับลักขณาว่า เมื่อวันที่ 1 ก.ค. 2564 พ.ต.ต.นิมิตร หงส์เวียงจันทร์ ได้มาพบพนักงานสอบสวนเพื่อร้องทุกข์กล่าวโทษให้ดําเนินคดีกับผู้ใช้บัญชีเฟซบุ๊กรายหนึ่ง เนื่องจากบัญชีเฟซบุ๊กดังกล่าวได้โพสต์ข้อความแสดงความคิดเห็นในลักษณะหมิ่นประมาท ดูหมิ่น หรือแสดงความอาฆาตมาดร้ายพระมหากษัตริย์ เฟซบุ๊กส่วนตัวของ “Somsak Jeamteerasakul” ซึ่งโพสต์ตั้งคำถามเกี่ยวกับข่าวลือเรื่องอาการประชวรของรัชกาลที่ 10 เมื่อวันที่ 12 พ.ค. 2564 เวลา 16.50 น.
ผู้กล่าวหาอ้างว่า การโพสต์ข้อความดังกล่าวข้างต้นเป็นการนําเข้าสู่ระบบคอมพิวเตอร์ซึ่งข้อความที่มีลักษณะเป็นการหมิ่นประมาท และดูหมิ่นสถาบันพระมหากษัตริย์ ซึ่งเป็นการดูหมิ่นพระเกียรติ และหมิ่นพระบรมเดชานุภาพ ทั้งนี้ โดยประการที่น่าจะทําให้สถาบันพระมหากษัตริย์เสื่อมเสียพระเกียรติยศ เสียชื่อเสียง ถูกดูหมิ่น และถูกเกลียดชัง โดยเจตนาทําให้ประชาชนเสื่อมศรัทธา ไม่เคารพสักการะ ซึ่งองค์พระมหากษัตริย์ทรงดํารงอยู่ในฐานะอันเป็นที่เคารพสักการะผู้ใดจะละเมิดมิได้
เจ้าหน้าที่ตำรวจได้ทำการสืบสวนหาพยานหลักฐาน จากการสืบสวนสอบสวนน่าเชื่อว่า ผู้ต้องหาเป็นเจ้าของบัญชีเฟซบุ๊กที่โพสต์ข้อความแสดงความคิดเห็นดังกล่าว
จากนั้นพนักงานสอบสวนได้แจ้ง 2 ข้อกล่าวหาคือ “หมิ่นประมาท ดูหมิ่น หรือแสดงความอาฆาตมาดร้าย พระมหากษัตริย์” ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 112 และ “นําเข้าสู่ระบบคอมพิวเตอร์ซึ่งข้อมูลคอมพิวเตอร์ใด ๆ อันเป็นความผิดเกี่ยวกับความมั่นคงแห่งราชอาณาจักร” ตาม พ.ร.บ.คอมพิวเตอร์ฯ มาตรา 14 (3)
ในชั้นสอบสวน ลักขณาให้การปฏิเสธตลอดข้อกล่าวหา และได้ลงลายมือชื่อไว้ในบันทึกแจ้งข้อกล่าวหา หลังจากเสร็จสิ้นกระบวนการ ลักขณาได้รับการปล่อยตัว โดยไม่ถูกควบคุมตัวไว้ เนื่องจากมาปรากฏตัวต่อพนักงานผู้รับมอบตัวตามหมายเรียก
++เจ้าตัวเผยหมดค่าเดินทาง-ที่พักกว่า ‘หมื่นบาท’ ชี้ไม่ว่าใครก็ไม่ควรถูกแจ้ง ม.112 เพียงเพราะแสดงความคิดเห็น
ภายหลังจากรับทราบข้อกล่าวหาเสร็จสิ้น ลักขณาเปิดเผยว่า การเดินทางจากภูเก็ตไปรับทราบข้อกล่าวหาไกลถึง บก.ปอท. ที่กรุงเทพฯ ในครั้งนี้ ตนและพ่อแม่ต้องเสียเวลา ค่าที่พัก และค่าเดินทาง ไม่ต่ำกว่า 10,000 บาท
นอกจากนี้ ลักขณายังพูดถึงความกังวลของตนเองที่ถูกแจ้งข้อหามาตรา 112 ว่า “ตอนนี้อัยการยังไม่สั่งฟ้อง มาตรา 112 แต่ก็รู้สึกกังวลอยู่ เรากังวลในทุกๆ ด้าน เพราะเราเป็นคนธรรมดา ไม่เคยกระทำความผิดมาก่อน แต่อยู่ ๆ ก็มีหมายเรียกส่งมาทางไปรษณีย์ แจ้งว่าเราโดนดำเนินคดีมาตรา 112 เลยค่อนข้างเครียด ครอบครัวเราก็เครียด มันไม่ได้ทำให้เราแย่แค่คนเเดียว แต่คนรอบตัวก็แย่ไปหมด”
ลักขณายังกล่าวอีกด้วยว่า ไม่เห็นด้วยกับการใช้มาตรา 112 ของเจ้าหน้าที่ในการปิดกั้นแสดงความคิดเห็นและการวิพากษ์วิจารณ์ “ไม่ว่าจะเป็นใคร เป็นคนดัง คนออกไปม็อบ แกนนำชุมนุม หรือ ‘ธนาธร’ ก็ไม่มีใครควรโดนแจ้งมาตรา 112 เราก็ไม่เข้าใจเหตุผลของคนที่ไปฟ้องเหมือนกัน”
ทั้งนี้ นอกจากคดีของลักขณา ยังมีอย่างน้อยอีก 2 คดีที่ศูนย์ทนายความเพื่อสิทธิมนุษยชนทราบว่า เกิดจากการเข้าไปแสดงความคิดเห็นในโพสต์ดังกล่าวของสมศักดิ์ เจียมธีรสกุล ได้แก่ คดีของ นัฏฐพล (สงวนนามสกุล) และคดีของ “แม็ค” (นามสมมติ) ที่เข้ารับทราบข้อกล่าวหาที่ บก.ปอท. ไปก่อนหน้านี้ โดยมีเจ้าหน้าที่ตำรวจกล่าวหาต่างกันไปในแต่ละคดี
(อ้างอิง: บันทึกการแจ้งข้อกล่าวหา กก.3 บก.ปอท. ลงวันที่ 26 ต.ค. 2564 และ https://tlhr2014.com/archives/37016)
ร.ต.อ.พงศ์ปิติ ตรีนิคม รองสารวัตร (สอบสวน) กก.3 บก.ปอท. แจ้งพฤติการณ์คดีกับลักขณาว่า เมื่อวันที่ 1 ก.ค. 2564 พ.ต.ต.นิมิตร หงส์เวียงจันทร์ ได้มาพบพนักงานสอบสวนเพื่อร้องทุกข์กล่าวโทษให้ดําเนินคดีกับผู้ใช้บัญชีเฟซบุ๊กรายหนึ่ง เนื่องจากบัญชีเฟซบุ๊กดังกล่าวได้โพสต์ข้อความแสดงความคิดเห็นในลักษณะหมิ่นประมาท ดูหมิ่น หรือแสดงความอาฆาตมาดร้ายพระมหากษัตริย์ เฟซบุ๊กส่วนตัวของ “Somsak Jeamteerasakul” ซึ่งโพสต์ตั้งคำถามเกี่ยวกับข่าวลือเรื่องอาการประชวรของรัชกาลที่ 10 เมื่อวันที่ 12 พ.ค. 2564 เวลา 16.50 น.
ผู้กล่าวหาอ้างว่า การโพสต์ข้อความดังกล่าวข้างต้นเป็นการนําเข้าสู่ระบบคอมพิวเตอร์ซึ่งข้อความที่มีลักษณะเป็นการหมิ่นประมาท และดูหมิ่นสถาบันพระมหากษัตริย์ ซึ่งเป็นการดูหมิ่นพระเกียรติ และหมิ่นพระบรมเดชานุภาพ ทั้งนี้ โดยประการที่น่าจะทําให้สถาบันพระมหากษัตริย์เสื่อมเสียพระเกียรติยศ เสียชื่อเสียง ถูกดูหมิ่น และถูกเกลียดชัง โดยเจตนาทําให้ประชาชนเสื่อมศรัทธา ไม่เคารพสักการะ ซึ่งองค์พระมหากษัตริย์ทรงดํารงอยู่ในฐานะอันเป็นที่เคารพสักการะผู้ใดจะละเมิดมิได้
เจ้าหน้าที่ตำรวจได้ทำการสืบสวนหาพยานหลักฐาน จากการสืบสวนสอบสวนน่าเชื่อว่า ผู้ต้องหาเป็นเจ้าของบัญชีเฟซบุ๊กที่โพสต์ข้อความแสดงความคิดเห็นดังกล่าว
จากนั้นพนักงานสอบสวนได้แจ้ง 2 ข้อกล่าวหาคือ “หมิ่นประมาท ดูหมิ่น หรือแสดงความอาฆาตมาดร้าย พระมหากษัตริย์” ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 112 และ “นําเข้าสู่ระบบคอมพิวเตอร์ซึ่งข้อมูลคอมพิวเตอร์ใด ๆ อันเป็นความผิดเกี่ยวกับความมั่นคงแห่งราชอาณาจักร” ตาม พ.ร.บ.คอมพิวเตอร์ฯ มาตรา 14 (3)
ในชั้นสอบสวน ลักขณาให้การปฏิเสธตลอดข้อกล่าวหา และได้ลงลายมือชื่อไว้ในบันทึกแจ้งข้อกล่าวหา หลังจากเสร็จสิ้นกระบวนการ ลักขณาได้รับการปล่อยตัว โดยไม่ถูกควบคุมตัวไว้ เนื่องจากมาปรากฏตัวต่อพนักงานผู้รับมอบตัวตามหมายเรียก
++เจ้าตัวเผยหมดค่าเดินทาง-ที่พักกว่า ‘หมื่นบาท’ ชี้ไม่ว่าใครก็ไม่ควรถูกแจ้ง ม.112 เพียงเพราะแสดงความคิดเห็น
ภายหลังจากรับทราบข้อกล่าวหาเสร็จสิ้น ลักขณาเปิดเผยว่า การเดินทางจากภูเก็ตไปรับทราบข้อกล่าวหาไกลถึง บก.ปอท. ที่กรุงเทพฯ ในครั้งนี้ ตนและพ่อแม่ต้องเสียเวลา ค่าที่พัก และค่าเดินทาง ไม่ต่ำกว่า 10,000 บาท
นอกจากนี้ ลักขณายังพูดถึงความกังวลของตนเองที่ถูกแจ้งข้อหามาตรา 112 ว่า “ตอนนี้อัยการยังไม่สั่งฟ้อง มาตรา 112 แต่ก็รู้สึกกังวลอยู่ เรากังวลในทุกๆ ด้าน เพราะเราเป็นคนธรรมดา ไม่เคยกระทำความผิดมาก่อน แต่อยู่ ๆ ก็มีหมายเรียกส่งมาทางไปรษณีย์ แจ้งว่าเราโดนดำเนินคดีมาตรา 112 เลยค่อนข้างเครียด ครอบครัวเราก็เครียด มันไม่ได้ทำให้เราแย่แค่คนเเดียว แต่คนรอบตัวก็แย่ไปหมด”
ลักขณายังกล่าวอีกด้วยว่า ไม่เห็นด้วยกับการใช้มาตรา 112 ของเจ้าหน้าที่ในการปิดกั้นแสดงความคิดเห็นและการวิพากษ์วิจารณ์ “ไม่ว่าจะเป็นใคร เป็นคนดัง คนออกไปม็อบ แกนนำชุมนุม หรือ ‘ธนาธร’ ก็ไม่มีใครควรโดนแจ้งมาตรา 112 เราก็ไม่เข้าใจเหตุผลของคนที่ไปฟ้องเหมือนกัน”
ทั้งนี้ นอกจากคดีของลักขณา ยังมีอย่างน้อยอีก 2 คดีที่ศูนย์ทนายความเพื่อสิทธิมนุษยชนทราบว่า เกิดจากการเข้าไปแสดงความคิดเห็นในโพสต์ดังกล่าวของสมศักดิ์ เจียมธีรสกุล ได้แก่ คดีของ นัฏฐพล (สงวนนามสกุล) และคดีของ “แม็ค” (นามสมมติ) ที่เข้ารับทราบข้อกล่าวหาที่ บก.ปอท. ไปก่อนหน้านี้ โดยมีเจ้าหน้าที่ตำรวจกล่าวหาต่างกันไปในแต่ละคดี
(อ้างอิง: บันทึกการแจ้งข้อกล่าวหา กก.3 บก.ปอท. ลงวันที่ 26 ต.ค. 2564 และ https://tlhr2014.com/archives/37016)
List คดี
แหล่งที่มา : กรณีที่ศูนย์ทนายความฯ ติดตามสัมภาษณ์