ผู้ถูกดำเนินคดี
ข้อหา
หมายเลขคดี
  • หมิ่นประมาทพระมหากษัตริย์ฯ (มาตรา 112)
  • twitter
  • พ.ร.บ.คอมพิวเตอร์ฯ มาตรา 14
ดำ อ.2964/2564

ผู้กล่าวหา
  • อารีย์ จิวรรักษ์ รับมอบอำนาจจากกระทรวงดิจิทัลฯ (ฝ่ายปกครอง)
ผู้ถูกดำเนินคดี

ข้อหา

  • หมิ่นประมาทพระมหากษัตริย์ฯ (มาตรา 112)
  • twitter
  • พ.ร.บ.คอมพิวเตอร์ฯ มาตรา 14

หมายเลขคดี

ดำ อ.2964/2564
ผู้กล่าวหา
  • อารีย์ จิวรรักษ์ รับมอบอำนาจจากกระทรวงดิจิทัลฯ

ความสำคัญของคดี

“แนน” (นามสมมติ) อายุ 19 ปี นักศึกษาชั้นปีที่ 2 ของมหาวิทยาลัยแห่งหนึ่งในกรุงเทพมหานคร ถูกอารีย์ จิวรรักษ์ ซึ่งรับมอบอำนาจจากกระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม แจ้งความดำเนินคดี ในข้อหาตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 112 และ พ.ร.บ.คอมพิวเตอร์ฯ มาตรา 14 (3) กล่าวหาว่า เธอใช้บัญชีทวิตเตอร์ซึ่งไม่ใช่ชื่อของเธอทวิตข้อความที่มีเนื้อหาใส่ความว่า รัชกาลที่ 9 เป็นฆาตกร

แม้แนนจะไม่ถูกควบคุมตัวในชั้นสอบสวน เนื่องจากเข้ารับทราบข้อกล่าวหาตามหมายเรียก และได้รับการปล่อยตัวชั่วคราวในชั้นพิจารณาคดี โดยใช้หลักทรัพย์จากกองทุนราษฎรประสงค์ แต่เป็นที่น่าจับตาในขั้นตอนการพิจารณาคดีว่าศาลจะพิจารณาและพิพากษาอย่างไร เนื่องจากข้อความที่ถูกกล่าวหามีเนื้อหาเกี่ยวกับรัชกาลที่ 9 ซึ่งเป็นอดีตกษัตริย์ ทั้งนี้ หากตีความมาตรา 112 โดยเคร่งครัด บุคคลที่มาตรา 112 มุ่งคุ้มครอง ประกอบด้วย กษัตริย์ พระราชินี รัชทายาท หรือผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ ซึ่งครอบคลุมเพียงกษัตริย์องค์ปัจจุบันเท่านั้น ไม่ได้คุ้มครองอดีตกษัตริย์ด้วย

พฤติการณ์ของคดีตามเอกสารคดี

บรรดิษฐ์ มะลิรส พนักงานอัยการ สำนักงานอัยการพิเศษฝ่ายคดีอาญา 6 บรรยายคำฟ้องมีเนื้อความโดยสรุปว่า

พระมหากษัตริย์รัชกาลปัจจุบัน คือ พระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 10 ทรงครองราชย์ต่อจากพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร รัชกาลที่ 9 พระมหากษัตริย์รัชกาลก่อนซึ่งเป็นพระราชบิดา อันเป็นสถาบันพระมหากษัตริย์เป็นที่เคารพสักการะของประชาชนอย่างแท้จริง

วันที่ 14 ตุลาคม 2563 จําเลยใช้บัญชีทวิตเตอร์ซึ่งตั้งค่าการมองเห็นเป็นสาธารณะ ประชาชนทั่วไปสามารถเข้าถึงได้ นําเข้าสู่ระบบคอมพิวเตอร์ซึ่งข้อมูลคอมพิวเตอร์โดยรู้อยู่แล้วว่า เป็นข้อมูลคอมพิวเตอร์อันเป็นความผิดเกี่ยวกับความมั่นคงแห่งราชอาณาจักร ตามประมวลกฎหมายอาญา โดยการโพสต์ข้อความ “…” พร้อมติดแฮซแท็กเกี่ยวกับกษัตริย์ ใต้พระบรมฉายาลักษณ์ของรัชกาลที่ 9 ซึ่งมีข้อความประกอบภาพว่า “ไม่ต้องจำว่าฉันคือใคร แต่จำว่าฉันทำอะไรก็พอ” พระราชดำรัสของพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช ในรัชกาลที่ 9

อันเป็นการล่วงละเมิด หมิ่นประมาท ดูหมิ่น หรือแสดงความอาฆาตมาดร้ายพระมหากษัตริย์ รัชกาลที่ 9 ซึ่งประชาชนทั่วไปที่พบเห็นข้อความประกอบพระบรมฉายาลักษณ์ดังกล่าวเข้าใจความหมายได้ว่า รัชกาลที่ 9 เป็นฆาตกร และกษัตริย์เป็นสิ่งที่เหลือทิ้ง เสื่อมสภาพจนใช้การไม่ได้ หรือไม่ต้องการใช้ ไม่ควรคู่อยู่ในสังคมไทย อันเป็นการกล่าวหา ใส่ความ หรือแสดงความอาฆาตมาดร้าย รัชกาลที่ 9 และส่งผลกระทบโดยตรงต่อรัชกาลที่ 10 ซึ่งเป็นพระราชโอรส และเป็นพระมหากษัตริย์องค์ปัจจุบัน โดยประการที่น่าจะทําให้ทรงเสื่อมเสียพระเกียรติยศ และประชาชนเสื่อมความเคารพศรัทธาในพระมหากษัตริย์

(อ้างอิง: คำฟ้อง ศาลอาญา คดีหมายเลขดำที่ อ.2964/2564 ลงวันที่ 25 พ.ย. 2564)

ความคืบหน้าของคดี

  • ที่กองบังคับการปราบปรามการกระทําความผิดเกี่ยวกับอาชญากรรมทางเทคโนโลยี (บก.ปอท.) “แนน” (นามสมมติ) เดินทางเข้ารับทราบข้อกล่าวหาตามหมายเรียก ในข้อหา “หมิ่นประมาทกษัตริย์ฯ” ตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 112 และข้อหาตาม พ.ร.บ.คอมพิวเตอร์ฯ มาตรา 14 (3) ก่อนพบว่าเธอถูกกล่าวหาว่า ทวิตข้อความเกี่ยวกับรัชกาลที่ 9 ในทวิตเตอร์

    ก่อนหน้านี้ “แนน” ได้รับหมายเรียกจาก บก.ปอท. ลงวันที่ 3 ก.พ. 2564 ระบุว่าให้ไปรับทราบข้อกล่าวหาใน 2 ข้อหาดังกล่าว โดยมีอารีย์ จิวรรักษ์ รับมอบอำนาจจากกระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม เป็นผู้กล่าวหา และมี พ.ต.อ.ประดิษฐ์ เปการี รองผู้บังคับการ บก.ปอท. เป็นหัวหน้าคณะพนักงานสอบสวน

    เมื่อแนนเดินทางเข้ารับทราบข้อกล่าวหา พร้อมกับทนายความ พ.ต.ท.ภีมพศ เกตุเทศ รองผู้กำกับ (สอบสวน) กก.3 บก.ปอท. และ ร.ต.อ.หญิงศศิพันธ์ คงเอียด รองสารวัตร (สอบสวน) ปรท.กก.3 บก.ปอท. ได้เป็นผู้แจ้งข้อกล่าวหาตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 112 และข้อหาตาม พ.ร.บ.คอมพิวเตอร์ฯ มาตรา 14 (3) จากการทวิตข้อความในทวิตเตอร์ 1 ข้อความ

    พฤติการณ์ที่กล่าวหาระบุว่า เมื่อวันที่ 14 ต.ค. 2563 ผู้กล่าวหาได้ตรวจสอบพบบัญชีทวิตเตอร์บัญชีหนึ่ง (ไม่ใช่ชื่อสกุลของ “แนน”) ได้โพสต์แบบสาธารณะ มีภาพพระบรมฉายาลักษณ์ของรัชกาลที่ 9 และข้อความประกอบ พร้อมติดแฮซแท็กเกี่ยวกับสถาบันกษัตริย์ ซึ่งเป็นการนำเข้าสู่ระบบคอมพิวเตอร์ซึ่งข้อความที่มีการกล่าวหา ใส่ความรัชกาลที่ 9 มีลักษณะเป็นการหมิ่นประมาท ดูหมิ่น และแสดงความอาฆาตมาดร้ายพระมหากษัตริย์ ก่อให้เกิดความเสื่อมเสีย และมีเจตนามุ่งหมายเพื่อให้ประชาชนที่เข้ามาอ่าน เกิดความรู้สึกดูหมิ่น เกลียดชังพระมหากษัตริย์ และสถาบันพระมหากษัตริย์ โดยผู้กล่าวหาตรวจพบการกระทำดังกล่าวที่สำนักงานปลัดกระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม

    “แนน” ได้ให้การปฏิเสธตลอดข้อกล่าวหา และจะให้การเพิ่มเติมเป็นหนังสือต่อไป พนักงานสอบสวนจึงได้ให้พิมพ์ลายนิ้วมือและลงบันทึกประจำวันไว้ พร้อมกับให้ปล่อยตัวไป โดยไม่มีการควบคุมตัวไว้ระหว่างสอบสวน และจะนัดหมายรายงานตัวเพื่อฟังคำสั่งทางคดีอีกครั้ง

    ทั้งนี้ คดีนี้น่าจับตาในข้อกล่าวหาที่กล่าวหาไปถึงการเผยแพร่เนื้อหาเกี่ยวกับรัชกาลที่ 9 ซึ่งเป็นพระมหากษัตริย์ในอดีต หากพิจารณาองค์ประกอบความผิดของมาตรา 112 นั้น ครอบคลุมถึง 4 บุคคล ได้แก่ “พระมหากษัตริย์ พระราชินี รัชทายาท หรือผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์” หากตีความกฎหมายโดยเคร่งครัด กฎหมายควรจะครอบคลุมเพียง “พระมหากษัตริย์” องค์ปัจจุบันเท่านั้น จึงต้องจับตาแนวทางการตีความในประเด็นนี้ต่อไป

    จากการติดตามของศูนย์ทนายความเพื่อสิทธิมนุษยชน คดีนี้ยังเป็นคดีมาตรา 112 คดีที่ 2 ที่มีการกล่าวหาจากการแสดงความคิดเห็นในทวิตเตอร์ ภายหลังจากเริ่มนำข้อหานี้กลับมาใช้ในช่วงปลายเดือนพฤศจิกายน 2563 ก่อนหน้านี้มีคดีของ “เพนกวิน” พริษฐ์ ชิวารักษ์ ซี่งถูกกล่าวหาจากกรณีการโพสต์และทวิตข้อความเกี่ยวกับการแบนธนาคารไทยพาณิชย์ (SCB) โดยเป็นคดีที่ บก.ปอท. เช่นเดียวกัน และเป็นคดีที่สามเป็นอย่างน้อย ที่มีกระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคมเป็นผู้กล่าวหา

    (อ้างอิง: บันทึกการแจ้งข้อกล่าวหา กก.3 บก.ปอท. ลงวันที่ 11 ก.พ. 2564 และ https://tlhr2014.com/archives/25937)
  • พนักงานสอบสวนนัดหมายแนนส่งตัวพร้อมสำนวนการสอบสวนให้พนักงานอัยการ สำนักงานอัยการพิเศษฝ่ายคดีอาญา 6 อัยการนัดรายงานตัวอีกครั้งวันที่ 15 ต.ค. 2564 เวลา 10.00 น.
  • แนนเดินทางไปที่สำนักงานอัยการพิเศษฝ่ายคดีอาญา 6 ตามที่อัยการนัด อัยการยังไม่มีคำสั่งในวันนี้ นัดมาฟังคำสั่งฟ้องในวันที่ 25 พ.ย. 2564
  • พนักงานอัยการ สำนักงานอัยการพิเศษฝ่ายคดีอาญา 6 มีความเห็นสั่งฟ้องและยื่นฟ้องแนนต่อศาลอาญา ในฐานความผิด ‘หมิ่นประมาทกษัตริย์ฯ’ และเผยแพร่และนําเข้าสู่ระบบคอมพิวเตอร์ซึ่งข้อมูลคอมพิวเตอร์ใดๆ อันเป็นความผิดเกี่ยวกับความมั่นคงแห่งราชอาณาจักร ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 112 และ พ.ร.บ.คอมพิวเตอร์ฯ มาตรา 14

    อย่างไรก็ตาม อัยการไม่ได้ค้านการปล่อยตัวชั่วคราวระหว่างพิจารณาคดี ภายหลังศาลรับฟ้อง และทนายความยื่นประกันตัว แนนก็ได้รับอนุญาตให้ประกันตัวด้วยหลักทรัพย์เป็นเงินสด 90,000 บาท จากกองทุนราษฎรประสงค์ นัดตรวจพยานหลักฐานในวันที่ 24 ม.ค. 2565 เวลา 09.00 น.

    เป็นที่น่าสังเกตว่า การกระทำที่ถูกฟ้องว่าเป็นความผิด เป็นการโพสต์ข้อความที่มีเนื้อหาพาดพิงถึงรัชกาลที่ 9 ซึ่งเป็นอดีตกษัตริย์ และไม่ได้เป็นบุคคลที่ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 112 มุ่งคุ้มครอง ที่ครอบคลุมเพียง พระมหากษัตริย์ พระราชินี รัชทายาท และผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ เท่านั้น หากแต่อัยการตีความกว้างขวาง ขยายขอบเขตของกฎหมายครอบคลุมไปถึงอดีตกษัตริย์ โดยเชื่อมโยงว่าส่งผลกระทบต่อกษัตริย์องค์ปัจจุบัน และฟ้องคดีเพื่อเอาผิดจำเลย จึงต้องจับตาแนวทางการพิจารณาพิพากษาคดีของศาลในคดีนี้ต่อไป

    (อ้างอิง: คำฟ้อง ศาลอาญา คดีหมายเลขดำที่ อ.2964/2564 ลงวันที่ 25 พ.ย. 2564 และ https://tlhr2014.com/archives/38328)
  • ศาลอ่านและอธิบายฟ้องให้จําเลยฟังแล้ว จําเลยแถลงยืนยันให้การปฏิเสธ ตามคําร้องฉบับ
    ลงวันที่ 17 ม.ค. 2565

    โจทก์อ้างส่งเอกสารและภาพถ่ายรวม 7 ฉบับ ทนายจําเลยแถลงว่า ไม่ขอรับข้อเท็จจริงหรือพยานปากใด ๆ โดยให้โจทก์นําพยานเข้าสืบตามกระบวนการตามกฎหมาย

    โจทก์แถลงว่า ติดใจสืบพยานรวม 8 ปาก ได้แก่ อารีย์ จิวรรักษ์ ผู้กล่าวหา, ตำรวจสืบสวน, ประชาชนที่พบเห็นข้อความและให้ความเห็น 3 ปาก และพนักงานสอบสวน 3 ปาก ขอใช้เวลาสืบ 2 นัด

    จําเลยและทนายจําเลยแถลงข้อต่อสู้ว่า ไม่ได้กระทําความผิดตามที่โจทก์ฟ้อง เนื่องจากการดูหมิ่น หมิ่นประมาท หรือแสดงความอาฆมาดร้าย พระมหากษัตริย์ พระราชินี รัชทายาท หรือผู้สําเร็จราชการแทนพระองค์ หมายถึงพระมหากษัตริย์ที่ทรงครองราชย์ในปัจจุบัน ไม่ได้หมายความถึงพระมหากษัตริย์ที่สวรรคต และโจทก์ไม่มีอํานาจฟ้องตาม พ.ร.บ.คอมพิวเตอร์ฯ เพราะกระทรวงดิจิทัลไม่ใช่ผู้เสียหายที่จะร้องทุกข์ต่อพนักงานสอบสวนได้ มีพยานที่จะสืบ 4 ปาก ขอใช้เวลาในการสืบพยาน 1 นัด

    นัดสืบพยานโจทก์ในวันที่ 31 ม.ค. และ 1 ก.พ. 2566 สืบพยานจำเลยในวันที่ 2 ก.พ. 2566

    (อ้างอิง: รายงานกระบวนพิจารณา ศาลอาญา คดีหมายเลขดำที่ อ.2964/2564 ลงวันที่ 24 ม.ค. 2565)

ชั้นสอบสวน

ผู้ถูกดำเนินคดี :
แนน (นามสมมติ)

การอนุญาตปล่อยตัวชั่วคราว
-

ศาลชั้นต้น

ผู้ถูกดำเนินคดี :
แนน (นามสมมติ)

ผลการพิพากษา
-
การอนุญาตปล่อยตัวชั่วคราว
อนุญาต

แหล่งที่มา : กรณีที่ศูนย์ทนายความฯ ติดตามสัมภาษณ์